DienHinh.comĐiển Hình
Kỹ năng viết bài phân tích nhân vật

Đoạn văn phân tích nhân vật khoảng 200 chữ: thu hẹp ý, phân bổ câu và khung tự điền

Cách viết đoạn văn phân tích nhân vật khoảng 200 chữ: chọn một nét nổi bật, phân bổ câu theo nhiệm vụ, ba mô hình đoạn và khung câu để tự điền theo cảm nhận.

Vietnamese schoolgirl seen from behind writing at a narrow desk in a small apartment in Ho Chi Minh City, desk lamp glowing, wall clock out of focus, night window

Một đoạn văn phân tích nhân vật khoảng 200 chữ cần một câu chủ đề nêu tên nhân vật cùng một nhận định rõ, hai đến ba ý triển khai có chi tiết và lời phân tích, và một câu kết khép lại nhận định. Bí quyết nằm ở việc thu hẹp: 200 chữ chỉ đủ cho một nét nổi bật, một chi tiết hay một khoảnh khắc, không đủ cho cả con người nhân vật.

Dạng đề viết đoạn văn xuất hiện nhiều trong cách ra đề theo chương trình hiện hành, thường đi sau phần đọc hiểu. Bài này chỉ cách thu hẹp đề, phân bổ câu theo nhiệm vụ, áp ba mô hình đoạn quen thuộc vào nhân vật, và đưa một khung câu để bạn tự điền. Đoạn minh hoạ cố ý để dang dở, vì phần còn lại là chỗ bạn viết bằng cảm nhận riêng.

Đoạn 200 chữ khác bài văn ở chỗ nào

Bài văn có mở bài, thân bài, kết bài và nhiều luận điểm. Đoạn văn chỉ là một khối liền, bắt đầu bằng chữ viết hoa lùi đầu dòng và kết thúc bằng dấu chấm xuống dòng, không tách ý thành nhiều đoạn nhỏ. Người viết quen bài văn thường mang thói quen mở bài vào đoạn: hai câu đầu giới thiệu tác giả, tác phẩm, đến khi vào ý chính đã gần hết chữ.

Khoảng 200 chữ là khoảng tám đến mười hai câu, tuỳ độ dài câu. Mỗi câu phải gánh một nhiệm vụ: nêu nhận định, đưa chi tiết, phân tích, nhận xét nghệ thuật, hay khép ý. Câu nào không gánh nhiệm vụ nào là câu nên bỏ.

Yêu cầu "khoảng 200 chữ" cho phép xê dịch vừa phải, nhưng không nên viết gấp đôi. Viết quá dài thường không được cộng điểm, lại lấy mất thời gian của câu bài văn phía sau. Viết quá ngắn thì thiếu chỗ cho phân tích.

Một khác biệt nữa: đoạn văn có thể bỏ qua phần khái quát hoàn cảnh. Nếu đề đi kèm đoạn trích đọc hiểu, người chấm đã biết bối cảnh; bạn chỉ cần một cụm từ để đặt nhân vật vào tình huống rồi đi thẳng vào phân tích.

Thu hẹp: chọn một nét, một chi tiết, một khoảnh khắc

Một nét tính cách. Đề "Viết đoạn văn phân tích nhân vật Huấn Cao" quá rộng cho 200 chữ. Thu hẹp thành "khí phách hiên ngang của Huấn Cao khi bị giải vào ngục" cho bạn một nhận định có thể chứng minh bằng vài chi tiết: cử chỉ dỗ gông, thái độ thản nhiên nhận rượu thịt, câu trả lời khinh bạc với viên quản ngục.

Một chi tiết nghệ thuật. Đôi bàn tay của Tnú trong Rừng xà nu, mười ngón tay bị giặc đốt bằng giẻ tẩm nhựa xà nu, là một chi tiết đủ để viết cả đoạn: nó gói nỗi đau, lòng căm thù và con đường cầm vũ khí của nhân vật.

Một khoảnh khắc. Bữa cơm ngày đói đầu tiên của nàng dâu mới trong Vợ nhặt, khi bà cụ Tứ múc nồi cám mà bà gọi là "chè khoán", là một khoảnh khắc đủ để phân tích tấm lòng người mẹ nghèo: giấu nỗi xót xa, gượng vui để con dâu, con trai không tủi.

Khi đề đã thu hẹp sẵn. Nhiều đề ghi rõ "trong đoạn trích trên" hoặc nêu khía cạnh. Khi đó đừng mở rộng ra cả tác phẩm. Nếu đoạn trích chứa nhiều nét, chọn nét nổi bật nhất trong đoạn.

Câu hỏi để chọn. Nếu người bạn chưa đọc tác phẩm chỉ được nghe một điều về nhân vật này, em muốn họ nhớ điều gì? Câu trả lời thường là nét nên chọn cho đoạn văn.

Phân bổ câu cho một đoạn khoảng 200 chữ

Bảng dưới là một cách phân bổ gợi ý cho đoạn diễn dịch. Số câu chỉ là ước lượng; điều cần giữ là tỉ lệ, phần phân tích phải nhiều nhất.

PhầnSố câu gợi ýNhiệm vụ
Câu chủ đề1Tên nhân vật, tác phẩm, tác giả (nếu cần) và nhận định chính
Ý triển khai thứ nhất2–3Một chi tiết, câu trích ngắn, phân tích ý nghĩa
Ý triển khai thứ hai2–3Chi tiết thứ hai hoặc nấc sau của cùng nhận định, phân tích
Nhận xét nghệ thuật1Cách nhà văn làm nổi bật nét ấy: chi tiết, ngôn ngữ, tương phản
Câu kết1Khép nhận định, nêu ý nghĩa hoặc cảm nhận ngắn

Tổng cộng khoảng bảy đến chín câu. Nếu câu của bạn ngắn, có thể thêm một ý triển khai thứ ba. Nếu câu dài, hai ý triển khai là đủ.

Không cần phần nào riêng cho việc giới thiệu tác giả. Tên tác giả, tác phẩm có thể nằm gọn trong câu chủ đề, hoặc bỏ qua nếu đề đã nêu và đoạn đi liền phần đọc hiểu cùng văn bản.

Ba mô hình đoạn áp vào phân tích nhân vật

Diễn dịch: câu chủ đề đứng đầu, các câu sau chứng minh. Đây là mô hình an toàn nhất cho đoạn phân tích nhân vật vì người chấm thấy ngay nhận định của bạn. Hợp với hầu hết các đề.

Quy nạp: đi từ chi tiết, phân tích dần, nhận định chính xuất hiện ở câu cuối. Mô hình này tạo cảm giác người đọc cùng khám phá với người viết, hợp với đề cảm nhận một chi tiết. Rủi ro là nếu hết chữ trước khi tới câu chốt, đoạn mất hẳn nhận định.

Tổng – phân – hợp: câu đầu nêu nhận định, giữa chứng minh, câu cuối nâng nhận định lên một tầng. Mô hình này cho đoạn chặt chẽ nhất nhưng tốn thêm một câu, nên chỉ dùng khi câu kết thật sự nói thêm điều mới, không lặp câu đầu.

Chọn mô hình nào: nếu đề không yêu cầu mô hình cụ thể, chọn diễn dịch hoặc tổng – phân – hợp. Nếu đề yêu cầu, tuân thủ đúng, vì đây có thể là một tiêu chí chấm riêng. Câu chủ đề của đoạn quy nạp phải thật sự nằm ở cuối, không được lén nêu ở đầu.

Khung câu tự điền và đoạn minh hoạ dang dở

Khung dưới đây dùng cho đoạn diễn dịch. Phần trong ngoặc vuông là chỗ bạn tự điền. Khung chỉ giúp bạn không quên nhiệm vụ của từng câu; câu chữ cụ thể càng mang giọng riêng của bạn càng tốt.

Câu chủ đề: [Nhân vật] trong [tác phẩm] hiện lên với [nhận định cụ thể, hẹp]. Ý một: Điều đó thể hiện trước hết qua [chi tiết], [trích ngắn hoặc diễn đạt], cho thấy [ý nghĩa]. Ý hai: Không chỉ vậy, [chi tiết thứ hai] còn [ý nghĩa sâu hơn hoặc nấc tiếp theo]. Nghệ thuật: Bằng [biện pháp, cách xây dựng], [tác giả] đã [hiệu quả]. Câu kết: [Khép nhận định, nêu ý nghĩa hoặc cảm nhận].

Minh hoạ phần đầu một đoạn về bà cụ Tứ, cố ý dừng ở giữa: "Bà cụ Tứ trong Vợ nhặt của Kim Lân là một người mẹ nghèo biết giấu nỗi lo để gieo niềm tin cho các con. Trong bữa cơm đầu tiên đón nàng dâu, bà bưng lên nồi cám và gọi đó là "chè khoán", lại tươi cười đon đả như thể mọi chuyện vẫn bình thường. Cái tên nghe sang trọng ấy là một lời nói dối dịu dàng: bà muốn bữa cơm nghèo nhất cũng không làm con dâu tủi phận. Không chỉ vậy..."

Phần còn lại của đoạn, bạn có thể đi tiếp bằng những câu bà cụ nói về chuyện làm ăn, nuôi gà, hay bằng nhận xét về cách Kim Lân để nhân vật già nhất lại nói nhiều nhất về tương lai. Chọn hướng nào là quyền của bạn; điều cần giữ là mỗi câu tiếp theo vẫn phục vụ nhận định ở câu chủ đề.

Đếm chữ, sửa đoạn và những lỗi hay gặp

Viết xong, hãy dành một phút soát đoạn theo danh sách dưới đây. Đoạn 200 chữ ngắn nên mỗi câu thừa hay thiếu đều dễ thấy.

  • Đếm nhanh: đếm số chữ một dòng trung bình rồi nhân với số dòng, không cần đếm từng chữ.
  • Thừa chữ: bỏ câu giới thiệu tác giả, rút gọn câu kể chi tiết, cắt các tính từ khen chung.
  • Thiếu chữ: thêm một câu lý giải sau chi tiết, hoặc một câu nhận xét nghệ thuật; đừng thêm câu khen.
  • Đoạn tách thành nhiều đoạn nhỏ: dạng đề viết đoạn yêu cầu một khối liền.
  • Câu chủ đề chỉ nêu tên nhân vật mà không có nhận định, kiểu "Tnú là nhân vật chính của Rừng xà nu".
  • Kể lại diễn biến thay vì phân tích một nét.
  • Câu kết lặp lại nguyên câu chủ đề.
  • Xưng hô lẫn lộn: nên giữ giọng nghị luận, khi cần nói cảm nhận thì xưng "em" hoặc dùng câu không chủ ngữ.

Nếu luyện ở nhà, hãy viết một đoạn rồi để sang hôm sau mới đọc lại. Đọc với con mắt người lạ, bạn dễ thấy câu nào không gánh nhiệm vụ gì hơn là đọc ngay khi vừa viết xong.

Từ đoạn 200 chữ sang bài văn: dùng lại được gì

Trong nhiều đề, phần viết đoạn và phần viết bài văn đi cùng một buổi. Có khi đoạn văn hỏi về nhân vật trong đoạn trích đọc hiểu, còn bài văn hỏi về một vấn đề xã hội; có khi cả hai cùng xoay quanh văn học. Điều cần tránh là để hai phần lặp ý nhau: nếu bài văn cũng bàn về nhân vật ấy, đoạn văn nên chọn một nét khác hẳn.

Ngược lại, kỹ năng viết đoạn dùng lại được gần như nguyên vẹn khi viết bài văn. Mỗi luận điểm trong thân bài thực chất là một đoạn văn: có câu chủ đề nêu nhận định, có chi tiết, phân tích và câu khép. Người viết đoạn 200 chữ tốt thường viết thân bài chặt chẽ hơn, vì đã quen với việc mỗi câu phải gánh một nhiệm vụ.

Vì vậy, nếu thời gian luyện có hạn, luyện đoạn văn là cách hiệu quả: viết một đoạn chỉ mất mười lăm đến hai mươi phút, đọc lại và sửa trong vài phút, và mỗi đoạn cho bạn một luận điểm hoàn chỉnh có thể ghép vào bài văn về sau. Sau vài tuần, bạn có một tập luận điểm đã được thử thách cho các nhân vật quen, nhưng là do chính bạn viết.

Khi ghép các đoạn đã luyện vào bài văn, đừng chép nguyên. Hãy sửa câu chủ đề cho khớp từ khoá của đề mới, thêm câu chuyển ý nối với luận điểm trước, và cắt những chi tiết không phục vụ câu đề hỏi.

Câu hỏi thường gặp

Đoạn văn khoảng 200 chữ được phép dài tới bao nhiêu?

Hướng dẫn chấm thường cho phép xê dịch vừa phải quanh con số yêu cầu, nhưng mức cụ thể tuỳ từng đề và từng nơi. Cách an toàn là giữ đoạn trong khoảng gần 200 chữ, không viết gấp đôi. Viết dài không được cộng điểm mà còn lấy thời gian của bài văn.

Có cần nêu tên tác giả trong đoạn văn không?

Không bắt buộc nếu đề đã nêu rõ tác phẩm và tác giả, hoặc đoạn văn đi liền phần đọc hiểu cùng văn bản. Nêu gọn trong câu chủ đề vẫn tốt, nhưng không cần câu giới thiệu riêng về tác giả.

Đoạn văn có cần nhận xét nghệ thuật không?

Nên có một câu nếu đề yêu cầu phân tích, vì nó cho thấy bạn hiểu nhân vật được xây dựng bằng cách nào. Câu nghệ thuật nên cụ thể, ví dụ nói đến một chi tiết, một kiểu tương phản, thay vì chỉ khen ngôn ngữ đặc sắc.

Viết đoạn văn có được xưng em không?

Được, khi bày tỏ cảm nhận riêng, nhất là ở câu kết. Nhưng phần lớn đoạn nên giữ giọng nghị luận khách quan. Tránh dùng nhiều đại từ xưng hô trong một đoạn ngắn vì làm đoạn lỏng.

Đề yêu cầu đoạn quy nạp mà lỡ viết diễn dịch thì sao?

Nếu đề ghi rõ mô hình, đó có thể là một tiêu chí chấm riêng, viết sai mô hình dễ mất điểm phần đó. Khi còn thời gian, hãy chuyển câu chủ đề xuống cuối và sửa các câu nối cho mạch đi từ chi tiết đến nhận định.

Có nên học thuộc vài đoạn mẫu để dùng khi thi không?

Không nên. Đề thi thường giới hạn đoạn trích hoặc khía cạnh khác với đoạn mẫu, và đoạn học thuộc rất dễ lệch đề. Hữu ích hơn là thuộc khung nhiệm vụ của từng câu và luyện viết nhiều đoạn với nhiều nhân vật khác nhau.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138