DienHinh.comĐiển Hình
Nhân vật văn học nước ngoài

Phân tích nhân vật Rô-mê-ô và Giu-li-ét: tình yêu tuổi trẻ giữa hận thù dòng họ

Rô-mê-ô và Giu-li-ét của Sếch-xpia: tính cách từng người, cảnh gặp nhau bên cửa sổ trong đoạn trích Tình yêu và thù hận, bi kịch và dàn ý tự viết.

Two Vietnamese teenagers rehearsing a stage scene on a school auditorium stage in Da Nang, one standing on a wooden platform, soft spotlight, faces in shadow

Rô-mê-ô và Giu-li-ét là đôi tình nhân trẻ trong vở bi kịch cùng tên của Uy-li-am Sếch-xpia (William Shakespeare): con của hai dòng họ thù địch ở thành Vê-rô-na, yêu nhau say đắm và cùng chết vì tình yêu ấy. Học sinh Việt Nam gặp hai nhân vật qua đoạn trích Tình yêu và thù hận, từng có trong sách Ngữ văn 10 chương trình trước, là cảnh Rô-mê-ô đứng dưới vườn nghe Giu-li-ét bày tỏ nỗi lòng bên cửa sổ.

Vì là kịch, nhân vật hiện lên chủ yếu qua lời thoại và hành động, không có người kể chuyện giải thích. Muốn phân tích tốt, bạn phải đọc kỹ từng câu thoại, nhận ra hình ảnh so sánh, và đặt cảnh gặp gỡ vào toàn bộ diễn biến của vở. Bài này đi qua từng bước đó.

Cốt truyện vở kịch: từ buổi dạ hội đến hầm mộ

Hai dòng họ Môn-ta-ghiu (Montague) và Ca-piu-lét (Capulet) ở Vê-rô-na thù hằn nhau đã lâu, đến mức gia nhân gặp nhau ngoài phố cũng đánh nhau. Rô-mê-ô, con nhà Môn-ta-ghiu, lúc đầu đang buồn vì một mối tình đơn phương với cô gái tên Rô-da-lin. Chàng lẻn vào buổi dạ hội nhà Ca-piu-lét, gặp Giu-li-ét, con gái duy nhất của gia đình này, và cả hai yêu nhau ngay từ cái nhìn đầu tiên trước khi biết đối phương thuộc dòng họ kẻ thù.

Đêm đó, Rô-mê-ô trèo tường vào vườn nhà Ca-piu-lét và nghe được lời tâm sự của Giu-li-ét bên cửa sổ. Hôm sau, hai người được thầy dòng Lô-ren-xơ bí mật làm lễ thành hôn, với hi vọng cuộc hôn nhân sẽ hoà giải hai nhà. Nhưng ngay chiều hôm ấy, Ti-ban, anh họ Giu-li-ét, giết bạn thân của Rô-mê-ô là Méc-cu-xi-ô; trong cơn giận, Rô-mê-ô giết Ti-ban và bị trục xuất khỏi thành.

Cha mẹ Giu-li-ét ép nàng lấy bá tước Pa-ri. Để thoát, nàng uống thứ thuốc của thầy Lô-ren-xơ khiến người ngủ như chết. Bức thư báo tin không đến được tay Rô-mê-ô; chàng chỉ nghe tin Giu-li-ét đã mất, liền mua thuốc độc, đến hầm mộ, uống thuốc chết bên nàng. Giu-li-ét tỉnh dậy, thấy người yêu đã chết, dùng dao găm tự kết liễu. Trước cái chết của hai người con, hai dòng họ mới bắt tay nhau.

Tính cách Rô-mê-ô: nồng nhiệt, bốc đồng, hết lòng

Một tâm hồn sống bằng cảm xúc. Rô-mê-ô xuất hiện như một chàng trai đa sầu đa cảm, đang buồn vì Rô-da-lin, rồi chỉ một buổi tối đã quên hẳn nỗi buồn ấy khi gặp Giu-li-ét. Chi tiết này thường bị coi là thiếu chín chắn, nhưng cũng cho thấy chàng yêu bằng toàn bộ con người, không tính toán.

Ngôn ngữ đầy hình ảnh ánh sáng. Trong đoạn trích, Rô-mê-ô ví Giu-li-ét với mặt trời mọc ở phương đông, đôi mắt nàng với những vì sao. Thế giới của chàng đảo ngược: người yêu sáng hơn cả trời đêm. Lối so sánh phóng đại đặc trưng cho cách nói của người đang yêu trong kịch Phục hưng.

Coi thường hiểm nguy. Chàng trèo tường vào vườn nhà kẻ thù, nói rằng ánh mắt nàng còn đáng sợ hơn hai mươi lưỡi kiếm của họ hàng nàng. Sự can đảm ấy vừa đáng quý vừa báo trước tính bốc đồng sẽ đẩy chàng vào bi kịch.

Bốc đồng dẫn tới sai lầm không sửa được. Việc giết Ti-ban trong cơn giận và vội vàng uống thuốc độc khi chưa kiểm chứng tin dữ đều xuất phát từ tính cách ấy. Khi phân tích, bạn nên chỉ ra mặt mạnh và mặt yếu cùng tồn tại, tránh tô vẽ nhân vật hoàn hảo.

Tính cách Giu-li-ét: thông minh, chủ động và quả cảm

Trẻ tuổi nhưng tỉnh táo. Giu-li-ét chưa đầy mười bốn tuổi, vậy mà trong cảnh bên cửa sổ, nàng là người nhìn thẳng vào vấn đề: cái tên Môn-ta-ghiu mới là trở ngại. Nàng lập luận rằng cái tên không phải bàn tay, bàn chân hay khuôn mặt, và nếu gọi đoá hồng bằng tên khác thì nó vẫn thơm như thế.

Chủ động trong tình yêu. Khi biết Rô-mê-ô đã nghe hết, nàng không giả vờ e lệ mà thẳng thắn thừa nhận tình cảm, rồi chủ động đặt vấn đề hôn nhân. Trong xã hội mà con gái phải nghe lệnh cha mẹ, sự chủ động ấy là một thái độ đáng chú ý.

Lo âu thực tế. Nàng lo cho tính mạng Rô-mê-ô khi chàng ở trong vườn nhà mình, lo rằng tình yêu đến quá nhanh như tia chớp. Những băn khoăn ấy làm nhân vật gần gũi, không chỉ là một hình mẫu lý tưởng.

Quả cảm đến cùng. Uống thuốc ngủ giả chết, một mình tỉnh dậy trong hầm mộ, rồi chọn cái chết bên người yêu: Giu-li-ét đi từ cô gái nhỏ được che chở đến người phụ nữ tự quyết định số phận mình. Đây là sự trưởng thành rất nhanh dưới sức ép của hoàn cảnh.

Đoạn trích Tình yêu và thù hận: lời thoại làm nên nhân vật

Cảnh bên cửa sổ có cấu trúc đặc biệt: phần đầu, hai người nói mà không đối thoại. Rô-mê-ô đứng dưới vườn, nói riêng với khán giả; Giu-li-ét đứng trên cao, tưởng chỉ có một mình. Lối độc thoại song song này cho người xem thấy nỗi lòng thật của cả hai trước khi họ nói với nhau, nên lời bày tỏ có độ chân thành rất cao.

Khi Rô-mê-ô lên tiếng, cuộc trò chuyện chuyển sang đối đáp nhanh. Giu-li-ét hỏi chàng vào bằng cách nào, nhắc tường cao khó trèo, chỗ này nguy hiểm đến tính mạng nếu người nhà thấy. Rô-mê-ô đáp bằng những hình ảnh bay bổng về đôi cánh của tình yêu. Một bên thực tế, một bên lãng mạn, nhưng cả hai cùng hướng về nhau.

Điều bạn cần nhấn mạnh là hận thù dòng họ luôn hiện diện ngay trong cảnh lãng mạn nhất. Cái tên, bức tường, nỗi lo bị phát hiện đều là bóng dáng của mối thù. Nhan đề đoạn trích đặt tình yêu và thù hận cạnh nhau chính vì thế. Khi trích dẫn, chỉ cần vài cụm ngắn như hình ảnh mặt trời phương đông hay câu về đoá hồng, rồi phân tích, không chép dài.

Cuối cảnh, hai người chia tay nhiều lần mà không nỡ rời. Giu-li-ét gọi Rô-mê-ô quay lại chỉ để hỏi giờ hẹn gửi người đưa tin, rồi nói rằng chia tay là nỗi buồn ngọt ngào đến mức nàng muốn chúc ngủ ngon mãi cho tới sáng. Sự quyến luyến ấy cho thấy tình yêu đã chín muồi chỉ sau một đêm, và cũng báo trước rằng hai người sẽ không chịu sống thiếu nhau.

Những nhân vật phụ giúp hiểu Rô-mê-ô và Giu-li-ét

Thầy dòng Lô-ren-xơ, người lớn duy nhất đứng về phía đôi trẻ. Ông đồng ý làm lễ cưới bí mật vì mong cuộc hôn nhân sẽ hàn gắn hai dòng họ, rồi bày kế cho Giu-li-ét uống thuốc ngủ giả chết. Ông thương và hiểu hai người, nhưng kế hoạch nhiều khâu của ông lại phụ thuộc quá nhiều vào may rủi. Nhân vật này cho thấy thiện ý thôi chưa đủ để chống lại cả một guồng máy hận thù.

Bà vú nuôi, người gần gũi nhất với Giu-li-ét. Bà là người đưa tin giữa hai người yêu nhau, nói năng dông dài, xuề xoà, đem lại tiếng cười cho vở kịch. Nhưng khi cha mẹ ép Giu-li-ét lấy Pa-ri, bà khuyên nàng quên Rô-mê-ô đi. Từ lúc đó, Giu-li-ét không còn tâm sự với bà nữa; sự cô độc ấy đẩy nàng tới quyết định liều lĩnh.

Méc-cu-xi-ô, người bạn tinh nghịch. Méc-cu-xi-ô hay đùa cợt về tình yêu, đối lập với vẻ mơ mộng của Rô-mê-ô. Cái chết của anh dưới mũi kiếm Ti-ban là bước ngoặt: vở kịch chuyển từ giọng hài hước sang bi thương, và Rô-mê-ô đánh mất sự kiềm chế.

Ti-ban, hiện thân của hận thù mù quáng. Ti-ban nóng nảy, luôn tìm cớ gây sự với người nhà Môn-ta-ghiu. Nhân vật này cho thấy mối thù không còn lý do cụ thể nào, chỉ còn là thói quen được truyền từ đời này sang đời khác, và chính thói quen đó giết chết những người trẻ.

Bi kịch của hai nhân vật: lỗi ở đâu?

Đề bài hay hỏi nguyên nhân bi kịch. Thay vì quy cho một lý do, bạn có thể lập bảng các tầng nguyên nhân:

Tầng nguyên nhânBiểu hiện trong vởCách trình bày khi viết
Hận thù dòng họHai nhà đánh nhau giữa phố, cấm đoán tình yêuNguyên nhân gốc, phản ánh định kiến phong kiến
Áp lực của cha mẹÉp Giu-li-ét lấy bá tước Pa-riCon người cá nhân bị gia đình áp đặt
Tính cách bốc đồngRô-mê-ô giết Ti-ban, uống thuốc độc quá vộiMặt trái của tình yêu tuổi trẻ
Sự tình cờ nghiệt ngãBức thư không đến kịp, Giu-li-ét tỉnh dậy muộn vài phútYếu tố số phận thường gặp trong bi kịch
Thời gian dồn nénMọi việc diễn ra chỉ trong vài ngàyTăng độ căng, khiến nhân vật không kịp suy tính

Cách nhìn nhiều tầng giúp bài viết công bằng với nhân vật. Sếch-xpia không kết tội tình yêu; cái chết của hai người trẻ mới khiến hai dòng họ tỉnh ngộ, và đó là giá trị nhân văn của vở kịch: tình yêu mạnh hơn hận thù, dù phải trả giá đắt.

Dàn ý gợi ý phân tích hai nhân vật trong đoạn trích

Bạn dùng khung này để tự viết, thêm bớt theo yêu cầu đề, không chép nguyên:

  1. Mở bài: giới thiệu Sếch-xpia, vở bi kịch và vị trí cảnh gặp nhau bên cửa sổ; nêu nhận định về tình yêu vượt lên hận thù.
  2. Luận điểm 1: hoàn cảnh gặp gỡ, gồm mối thù hai dòng họ và bức tường ngăn cách, chỉ ra thử thách đặt lên tình yêu.
  3. Luận điểm 2: Rô-mê-ô qua lời thoại, phân tích các hình ảnh so sánh ánh sáng và thái độ coi thường hiểm nguy.
  4. Luận điểm 3: Giu-li-ét qua lời thoại, phân tích lập luận về cái tên, sự chủ động và nỗi lo âu thực tế.
  5. Luận điểm 4: nghệ thuật kịch, gồm độc thoại song song, đối đáp, ngôn ngữ giàu hình ảnh, sự hiện diện ngầm của thù hận.
  6. Kết bài: khẳng định giá trị nhân văn; nêu suy nghĩ riêng về tình yêu tuổi trẻ và sự thấu hiểu giữa các thế hệ.

Đoạn mẫu ngắn tham khảo: "Câu hỏi về cái tên của Giu-li-ét không phải lời than vu vơ. Nàng đang tách con người thật của Rô-mê-ô khỏi cái nhãn dòng họ mà xã hội gắn lên chàng, và chính thao tác ấy cho thấy một cô gái mười bốn tuổi đã biết nghĩ bằng cái đầu của mình."

Câu hỏi thường gặp

Giu-li-ét bao nhiêu tuổi trong vở kịch?

Theo lời kể trong vở, Giu-li-ét chưa đầy mười bốn tuổi. Tuổi rất trẻ ấy giúp người đọc hiểu vì sao tình yêu của nàng mãnh liệt và vì sao sự trưởng thành nhanh chóng của nàng lại gây xúc động.

Đoạn trích Tình yêu và thù hận là cảnh nào?

Đó là cảnh Rô-mê-ô trèo tường vào vườn nhà Ca-piu-lét sau buổi dạ hội và nghe Giu-li-ét bày tỏ tình cảm bên cửa sổ, rồi hai người trò chuyện và hẹn ước với nhau.

Câu nói về đoá hồng trong đoạn trích có ý nghĩa gì?

Giu-li-ét cho rằng gọi đoá hồng bằng tên khác thì nó vẫn thơm, nghĩa là giá trị con người nằm ở bản thân họ, không ở cái tên dòng họ; câu nói phủ nhận định kiến đã gây ra mối thù.

Ai là người có lỗi trong bi kịch Rô-mê-ô và Giu-li-ét?

Không nên quy cho một người. Bi kịch đến từ hận thù dòng họ, sự áp đặt của cha mẹ, tính bốc đồng của tuổi trẻ và những tình cờ nghiệt ngã; bài viết nên trình bày nhiều tầng nguyên nhân.

Nên viết tên nhân vật theo cách nào?

Bạn nên viết Rô-mê-ô và Giu-li-ét theo cách phiên âm quen dùng trong sách giáo khoa, có thể ghi tên gốc Romeo và Juliet trong ngoặc ở lần đầu; tên tác giả viết Sếch-xpia hoặc Shakespeare đều được hiểu.

Vì sao gọi đây là bi kịch mà không phải chuyện tình buồn?

Vì hai nhân vật mang khát vọng chính đáng nhưng va chạm với sức mạnh lớn hơn họ là định kiến xã hội, xung đột dẫn đến cái chết, và cái chết ấy làm thay đổi người ở lại; đó là đặc trưng của thể loại bi kịch.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138